Phát huy tiềm năng của kinh tế thể thao trong thời kỳ mới

Ông Đặng Hà Việt, Tổng cục trưởng Tổng cục Thể dục Thể thao

• Ở nhiều quốc gia, kinh tế thể thao là một “cỗ máy đồ sộ”, tạo ra việc làm, lợi nhuận và nguồn thu thuế.
• Năm lĩnh vực nổi bật: thể thao chuyên nghiệp, thể thao giải trí, du lịch thể thao, tổ chức sự kiện và truyền thông thể thao.
• Mục tiêu của diễn đàn: tạo không gian để các bên chia sẻ quan điểm, giúp lãnh đạo ngành lắng nghe, thúc đẩy chuyên nghiệp hóa và xã hội hóa thể thao.

TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Ban Kinh tế Trung ương · Bài đề dẫn

• Châu Á – Thái Bình Dương dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng kinh tế thể thao, bình quân 9,4%/năm, cao hơn Bắc Mỹ và châu Âu.
• Cụm từ “kinh tế thể thao” chính thức xuất hiện tại Chỉ thị 17 ngày 23/10/2002 của Ban Bí thư; tiếp theo là Nghị quyết 08 (2011), Nghị quyết 16 của Chính phủ (2013) và Nghị quyết Đại hội XIII.
• Muốn hình thành một ngành kinh tế, cần có chủ trương rồi thể chế hóa thành pháp luật. Việt Nam chưa có hệ thống thống kê đầy đủ về kinh tế thể thao.
• Với 100 triệu dân, Việt Nam có cơ hội thành trung tâm sản xuất hàng thể thao và phát triển thương hiệu “Made in Vietnam”. Ông kỳ vọng kinh tế thể thao đóng góp 5–6% GDP.

Ông Đặng Hà Việt · Nút thắt cơ chế

• Nút thắt lớn nhất là đất và cơ sở vật chất: ba câu lạc bộ chuyên nghiệp dùng chung sân Hàng Đẫy, đội này đá thì đội kia phải tháo biển quảng cáo.
• PPP còn vướng vì văn hóa, thể thao chưa có trong luật PPP, nên mô hình “đầu tư công, quản trị tư” khó triển khai.
• Thị trường cá cược ước 100.000–200.000 tỷ đồng mỗi năm, nhưng dòng tiền đang chảy ra các trang nước ngoài.
• Giải đấu phải là sản phẩm để bán. Bản quyền truyền hình thường chiếm 50–70% doanh thu của một giải.

Ông Lim Song, Chủ tịch VSP

• Chính phủ Hàn Quốc xác định kinh tế thể thao là một trụ cột phát triển, định hướng qua luật phát triển thể thao, kể cả thể thao học đường. Kinh tế thể thao Hàn Quốc tạo doanh thu “hàng chục tỷ USD” mỗi năm.

Đặt vấn đề

• Nên dùng khái niệm “khách hàng” thay vì chỉ “khán giả”: khán giả nói chung, người hâm mộ trung thành và khách hàng gắn bó cao. “Muốn hút khán giả vào thì truyền thông phải đi trước.”

Ông Trần Chu Sa, Giám đốc điều hành VBA

• Năm bước chuyển đổi người hâm mộ: biết đến → quen thuộc → cân nhắc → dùng thử → gắn bó. Tỷ lệ chuyển đổi tăng từ khoảng 0,25% lên 1,5–2%, mục tiêu 6–7%.
• Fanpage VBA gần 800.000 người theo dõi; VBA 3x3 đưa bóng rổ ra đường phố; ứng dụng bán vé từ 2017–2018 để quản lý dữ liệu khách hàng.

Ông Bùi Huy Năm, Tổng Giám đốc VTVcab

• Ba tiêu chí chọn bản quyền: nhu cầu người hâm mộ, chiến lược doanh nghiệp và chi phí. VTVcab vẫn đầu tư cả môn chưa đông khán giả, như đồng hành VBA từ mùa đầu tiên.
• Giá trị bản quyền phụ thuộc vào sức hấp dẫn và khả năng khai thác thương mại của giải. Giải chỉ phục vụ mục tiêu xã hội thì khó tạo giá trị bản quyền.

Ông Nguyễn Thành Đạt, Giám đốc Truyền thông Herbalife Việt Nam

• Herbalife đồng hành thể thao Việt Nam hơn 10 năm; từ 2021 là nhà tài trợ chính thức các đội tuyển bóng đá quốc gia.
• Kế hoạch tài trợ cần chuẩn bị trước ít nhất một năm; kế hoạch marketing năm sau thường chốt vào tháng đầu quý IV. Tiêu chí: mức phù hợp, lợi ích thương hiệu, đóng góp cộng đồng, phương án truyền thông và đo lường.
• Đề xuất một “Sport Expo” để giới thiệu các gói tài trợ của giải đấu tới doanh nghiệp và agency.

Ông Lê Trí Trường, Tổng Thư ký Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam

• Tài trợ còn dựa nhiều vào quan hệ cá nhân. Liên đoàn đã giảm số đội, cho thuê và chuyển nhượng vận động viên, dùng ngoại binh, dời lịch thi đấu sang buổi tối và cuối tuần.
• Ở giải nữ cấp cao nhất, chỉ 10–20% số đội thuộc doanh nghiệp; còn lại chủ yếu dùng kinh phí nhà nước.

Bà Nguyễn Trà Giang, Phó Chủ tịch Liên đoàn Cờ Việt Nam

• Kinh nghiệm Thái Lan: cơ sở ASIAD 1998 giao cho Đại học Thammasat vận hành, tự chủ kinh phí; làng vận động viên SEA Games 2007 thành khách sạn hoạt động khoảng 20 năm. Malaysia đặt sân băng chuẩn quốc tế trong trung tâm thương mại.
• Đề xuất: Nhà nước đầu tư khu thi đấu, doanh nghiệp phát triển khách sạn, nhà hàng, bãi đỗ xe, khu mua sắm để công trình hoạt động quanh năm.

Đặt vấn đề

• Thể thao phong trào là “chân đế” của thể thao đỉnh cao: tại Olympic Tokyo, 80% vận động viên Mỹ xuất phát từ các trường đại học. Mỗi năm Việt Nam có khoảng 40.000 giải phong trào.

Ông Trần Văn Lam, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Thể chất, Bộ Giáo dục và Đào tạo

• Theo Thông tư 32/2018, học sinh được chọn môn thể thao từ tiểu học đến trung học phổ thông. Thị trường giáo dục gồm 25 triệu học sinh, sinh viên, 1 triệu giáo viên và 40.000 cơ sở giáo dục.
• Bộ đang xây dựng cơ chế thu hút đầu tư vào cơ sở vật chất trường học theo hướng “cùng hưởng, cùng tiến, cùng có lời”.

Ông Nguyễn Phan Khuê, Tổng Biên tập Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng

• Giải bóng đá U11 toàn quốc bước sang năm thứ 27, là giải có đời sống dài nhất trong hệ thống của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam; Động Lực đồng hành cùng báo 27 năm.

Ông Vũ Mạnh Tuấn, Giám đốc điều hành Trường Phổ thông Liên cấp FPT

• Vovinam là môn chính khóa với hơn 100.000 người học trong hệ thống giáo dục FPT. FPT nhận vận động viên có thành tích theo học với học bổng và làm việc sau khi tốt nghiệp.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Tổng Thư ký Liên đoàn Điền kinh Việt Nam

• Chạy bộ bùng nổ vì dễ tập, có cộng đồng mạnh và được địa phương dùng để quảng bá du lịch: gần 50 giải marathon và bán marathon mỗi năm. Giải bán marathon Hà Giang tăng từ khoảng 500 người năm 2017 lên gần 2.000 năm sau.
• Liên đoàn xây tiêu chuẩn y tế, an ninh cho giải chạy, hướng tới đưa giải vào hệ thống khu vực và thế giới.

Bà Lê Vân Anh, Phó Ban Tổ chức hệ thống giải VnExpress Marathon

• Từ một giải ở Quy Nhơn năm 2019, hệ thống có mặt tại 7 tỉnh, thành phố năm 2023.
• VnExpress Marathon Huế 2023 có 10.500 vận động viên, khoảng 33.000 lượt khách trong 3 ngày và doanh thu du lịch 55,5 tỷ đồng, gấp rưỡi năm 2022.

Ông Nguyễn Quang Huy, Decathlon Hà Nội

• Decathlon sản xuất tại Việt Nam từ 1995, bán lẻ khoảng 4 năm, đồng hành nhiều giải chạy và xây chính sách hợp tác riêng cho trường học với sản phẩm giá hợp lý.

• Các ý kiến tại diễn đàn được ghi nhận làm cơ sở đề xuất chủ trương, chính sách phát triển kinh tế thể thao, gợi mở cho công tác quản lý ngành và giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi tham gia thị trường.